Fazla Mesai Ücreti Hesaplama

Fazla Mesai Ücreti Nasıl Hesaplanır?

Fazla mesai ücreti, saatlik ücret üzerinden hesaplanır. Saatlik ücret, aylık maaşın (net üzerinden anlaşıldıysa net, brüt üzerinden anlaşıldıysa brüt maaşın) 225'e bölünmesiyle bulunur. İş Kanunu'na göre haftalık 45 saati aşan her bir saat fazla mesai için, normal saatlik ücret %50 artırılarak ödenir. Genel tatil günlerinde yapılan çalışma %100, hafta tatilinde yapılan çalışma ise %150 artırılarak hesaplanır. Bu araç, maaşınızı ve fazla mesai sürenizi girdiğinizde ücretin hem net hem brüt karşılığını gösterir. Net üzerinden anlaştıysanız sonuç doğrudan net ücretiniz üzerinden, brüt üzerinden anlaştıysanız vergi kesintileri hesaplanarak net olarak gösterilir. Sonuç; hafta içi fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil için ayrı ayrı saat ve tutar dökümü ile toplam olarak ekranda gösterilir ve tek tıkla Excel'e aktarılabilir. Saatlik ücretin maaştan türetilmesi ve net anlaşmada vergi kesintilerinin geri hesaplanması elle yapıldığında hataya açıktır; bu araç bunu her mesai türü için otomatik ve tutarlı hesaplar.

Bayram, Pazar ve Resmi Tatil Mesaisi Hesaplama

Fazla mesai ile tatil günü çalışması aynı şey değildir, hesabı da farklı kurulur. Fazla mesai haftalık 45 saatin aşılmasıyla doğar. Tatil günü çalışması ise o güne özgüdür ve haftalık süreye bakılmaksızın hak edilir.

Resmi Tatil Mesaisi

İş Kanunu m.47'ye göre ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışılmasa bile bir günlük ücret ödenir. İşçi çalışırsa, çalıştığı her gün için ayrıca bir günlük ücreti daha ödenir. Sonuç olarak o gün için iki yevmiye hak edilir, yani %100 zamlı. Bu günlerde çalışılıp çalışılmayacağı sözleşmede kararlaştırılmamışsa işçinin onayı gerekir (m.44).

Pazar Mesaisi (Hafta Tatili)

İş Kanunu m.46'ya göre işçiye yedi günlük süre içinde kesintisiz en az 24 saat dinlenme verilir ve bu gün çalışılmadan bir günlük ücret ödenir. Hafta tatilinde çalışıldığında bu çalışma fazla çalışma sayılır ve %50 zamlı ödenir; zaten ödenmiş olan bir yevmiyeyle birlikte toplam iki buçuk yevmiyeye ulaşılır, yani %150 zamlı. Hafta tatili çoğu işyerinde pazara denk gelir ama zorunlu değildir; sözleşmeyle başka bir gün belirlenirse zam o güne uygulanır.

Bayram Mesaisi

Dini bayramların arife günü 13:00'ten itibaren, bayram günleri ise tam gün genel tatildir. Bu günlerdeki çalışma resmi tatil kuralına tabidir, yani %100 zamlıdır.

İzinle telafi edilir mi? Fazla mesai için işçi isterse zam yerine serbest zaman kullanabilir: fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakika. Tatil günü çalışmaları ise kural olarak izinle telafi edilmez, karşılığı ücret olarak ödenir.

Yıllık sınır. Fazla çalışma süresi yılda 270 saati aşamaz (m.41) ve ancak işçinin onayıyla yaptırılabilir.

Net Mesai Ücreti Hesaplama

Net mesai ücreti hesaplama, maaş anlaşmanızın türüne göre iki farklı yoldan yürür. Net üzerinden anlaştıysanız saatlik net ücretiniz doğrudan çarpanla çarpılır. Brüt üzerinden anlaştıysanız önce brüt mesai tutarı bulunur, ardından gelir vergisi ve damga vergisi düşülerek net tutara inilir.

Brüt anlaşmada sonucu değiştiren şey kümülatif matrahtır: mesai ücreti o ayın matrahına eklendiği için üst dilime geçiren mesai, aynı saat sayısına rağmen daha az net bırakır. Bu yüzden araçta bulunduğunuz ayı ve varsa kümülatif matrahınızı da soruyoruz. Net fazla mesai hesaplama yaparken bu iki bilgiyi girmeniz sonucu gerçeğe yaklaştırır.

Örnek Fazla Mesai Hesabı (60.000 TL brüt, 10 saat)

Saatlik ücret, aylık brüt ücretin 225'e bölünmesiyle bulunur: 60.000 / 225 = 266,67 TL. Aşağıdaki tablo 10 saatlik mesainin her türde maaşa ek olarak ne kadar brüt ödendiğini gösterir; rakamlar sayfanın başındaki hesaplayıcıyla aynı motordan üretilir.

Çarpanlar ek ödemeyi gösterir, toplam ödemeyi değil. Genel tatilde çarpanın 1× olmasının sebebi şudur: o günün ücreti çalışılmasa da ödenir, çalışıldığında üstüne bir gün daha eklenir; yani toplam iki yevmiyeye ulaşır. Hafta tatilinde ek ödeme 1,5× olduğu için toplam iki buçuk yevmiye eder. Hafta içi fazla mesaide ise o saat zaten haftalık 45 saatin dışında kaldığından, saat başına 1,5× ödenir.

Aynı Mesai, Farklı Ay: Net Neden Değişir?

Mesai ücreti o ayın gelir vergisi matrahına eklenir. Kümülatif matrah yıl içinde büyüdüğü için üst vergi dilimine geçildiğinde aynı mesai daha az net bırakır. Aşağıdaki tablo, yukarıdaki 10 saatlik hafta içi mesainin (brüt 4.000,00 TL) yılın her ayında elinize kaç TL net olarak geçtiğini gösterir.

Aynı 10 saat, Ocak ayında 2.859,64 TL net bırakırken Ağustos ayında 2.451,64 TL bırakır; aradaki fark 408,00 TL. Brüt tutar değişmemiştir, değişen tek şey o ay hangi vergi diliminde olduğunuzdur. Kendi maaşınız ve mesai saatinizle hesabı sayfanın başındaki araçtan yapabilirsiniz; kümülatif matrahınızı biliyorsanız girmeniz sonucu gerçeğe yaklaştırır.