bordrocum
serbest meslek makbuzu · SMM · stopaj ve KDV
Güncel: 2026 oranları

Serbest Meslek Makbuzu (SMM)
Hesaplama

Brüt ücretten neti ya da almak istediğiniz net için makbuza yazılacak brütü hesaplayın. Stopajı, KDV'yi ve müşteriden tahsil edilecek tutarı birlikte görün.

Son güncelleme: 23 Eylül 2026

Stopaj oranı

Ne hesaplamak istiyorsunuz?

Serbest Meslek Makbuzu Nasıl Hesaplanır?

Makbuza önce brüt ücret yazılır. Ödemeyi bir şirket, kamu kurumu, dernek ya da vakıf yapıyorsa brütün yüzde 20'si stopaj olarak kesilir ve sizin adınıza vergi dairesine yatırılır. Esnaf ya da serbest meslek sahibi bir müşteri de ödemeyi kendi işi için yapıyorsa stopaj keser. Telif ödemelerinde oran yüzde 17'dir. Şahıslar ve basit usuldeki küçük esnaf ise stopaj kesmez. Brütten stopaj düşülünce net ücret kalır. KDV brüt üzerinden hesaplanır ve nete eklenir; müşteriden tahsil edilen tutar, net ücret ile KDV'nin toplamıdır.

Serbest Meslek Makbuzu Örneği (SMM Tablosu)

Stopajı ve KDV'si yüzde 20 olan bir makbuzun satırları şöyledir:

Makbuzdaki satırBrüt 10.000 TL yazılırsaNet 10.000 TL istenirse
Brüt ücret10.000,0012.500,00
Gelir vergisi stopajı (%20)2.000,002.500,00
Net ücret8.000,0010.000,00
KDV (%20)2.000,002.500,00
Müşteriden tahsil edilen tutar10.000,0012.500,00

Stopaj ve KDV oranları aynıysa müşteriden tahsil edilen tutar brüte eşit çıkar, çünkü stopaj olarak düşülen tutar KDV olarak geri eklenir.

Netten Brüte: Net Almak İçin Brüt Ne Yazılmalı?

Almak istediğiniz neti, stopaj düşüldükten sonra kalan orana bölün: yüzde 20 stopajda net ÷ 0,80, yüzde 17'de net ÷ 0,83. Örneğin net 10.000 TL almak için makbuza brüt 12.500 TL yazılır: 12.500 TL'nin yüzde 20'si olan 2.500 TL stopaj düşülünce elinize 10.000 TL geçer. Hesaplayıcı brütü kuruşu kuruşuna ayarlar, böylece yuvarlama netinizi değiştirmez.

Serbest Meslek Makbuzu (SMM) Nedir?

Serbest meslek makbuzu (SMM), kendi adına çalışan avukat, arabulucu, mali müşavir, doktor, mimar, mühendis ya da danışmanın aldığı her ücret için düzenlediği belgedir. Vergi dilinde bu kişilere serbest meslek erbabı denir. 1 Haziran 2020'den beri elektronik olarak (e-SMM) düzenlenir. Makbuzda brüt ücret, stopaj, net ücret, KDV ve tahsil edilen tutar yer alır.

Mal ya da hizmeti fatura kesmek zorunda olmayan birinden alıyorsanız belgeyi alıcı olarak siz düzenlersiniz; bu belgenin adı gider pusulasıdır. Hesabı için gider pusulası hesaplama sayfasına bakın.

Sıkça Sorulan Sorular

Serbest meslek makbuzunda stopaj yüzde kaç olarak kesilir?
Avukat, mali müşavir, doktor, mimar, mühendis ya da danışman gibi kendi adına çalışan birine bir şirket, kamu kurumu, dernek ya da vakıf ödeme yaparsa brüt ücretin yüzde 20'si stopaj olarak kesilir. Kitap, çeviri, resim, heykel, beste ya da yazılım gibi eserler için yapılan telif ödemelerinde oran yüzde 17'dir. Noterlere yapılan ödemelerden stopaj kesilmez. Aynı işi bir işverene bağlı olarak, onun talimatıyla yapıyorsanız aldığınız para maaş sayılır ve makbuz kesilmez.
Telif ödemelerinde ne kadar stopaj kesilir, beyanname verilir mi?
Kendi eserinizi (kitap, makale, çeviri, resim, heykel, beste, fotoğraf, senaryo, yazılım, patent gibi) satıyor, yayımlatıyor ya da kullandırıyorsanız size ödeme yapan şirket ya da kurum yüzde 17 stopaj keser. 2026 yılında elde ettiğiniz toplam telif kazancı (varsa giderler düşüldükten sonra) 5.300.000 TL'yi aşmıyorsa kesilen yüzde 17 son vergidir; beyanname vermezsiniz. Aşarsa o yılın telif kazancının tamamını beyan eder, kesilen stopajı hesaplanan vergiden düşersiniz.
Şahsa kesilen serbest meslek makbuzunda stopaj var mı?
Hayır. Stopajı yalnız kanunda sayılanlar keser: şirketler, kamu kurumları, dernekler, vakıflar, kooperatifler, basit usul dışındaki esnaf, serbest meslek sahipleri ve defter tutan çiftçiler. Şahıs müşteriden brüt ücretin tamamını KDV ile birlikte alırsınız: brüt 10.000 TL ve yüzde 20 KDV için 12.000 TL. Esnaf ya da serbest meslek sahibi bir müşteri de ödemeyi işi için değil özel ihtiyacı için yapıyorsa stopaj kesmez. Bu iki durumda hesaplayıcıda "Stopaj yok (şahıs ya da yurt dışındaki müşteri)" seçeneğini kullanın.
Serbest meslek makbuzunda KDV nasıl hesaplanır?
KDV brüt ücret üzerinden hesaplanır; genel oran yüzde 20'dir ve stopaj KDV'yi değiştirmez. Stopaj kesen müşteriden net ücret ile KDV'nin toplamını, şahıstan brüt ücret ile KDV'nin toplamını alırsınız. Doktor, diş hekimi ve veteriner hekimlerin muayene, teşhis ve tedavi hizmetlerinde KDV yüzde 10'dur. Yurt dışındaki bir müşteriye verdiğiniz ve müşterinin yurt dışında yararlandığı hizmette makbuza KDV yazılmaz. Mahkemenin karşı tarafa yüklediği avukatlık ücretinde, kararda aksi yazmıyorsa tutar KDV dahil sayılır; bu durumda KDV tutarın içinden hesaplanır. Bankalar, sigorta şirketleri, borsada işlem gören şirketler ve kamu kurumları gibi bazı alıcılar, belli bir tutarı aşan danışmanlık, denetim, mimarlık, mühendislik gibi işlerde KDV'nin 10'da 9'unu kendileri öder. Buna KDV tevkifatı denir; bu hesaplayıcı tevkifatı dikkate almaz.
Kesilen stopaj ne olur?
Müşterinin kestiği stopaj sizin adınıza ödenmiş vergidir. Yıllık gelir vergisi beyannamenizde hesaplanan vergiden düşülür.
e-SMM'de hesap değişir mi?
Hayır. Serbest meslek makbuzu 1 Haziran 2020'den beri elektronik olarak (e-SMM) düzenlenir; brüt, stopaj, net ve KDV aynı şekilde hesaplanır.

İlgili Hesaplamalar

Esnaf muaflığından yararlanan kişilerden ya da vergi kaydı olmayan birinden alım yapıyorsanız gider pusulası hesaplama sayfasına bakın. Müşterinizle yaptığınız sözleşmenin damga vergisini damga vergisi hesaplama sayfasında, gelir vergisi dilimlerini vergi dilimleri sayfasında bulabilirsiniz.